Aile Şirketi Akademisi Şirketinizin Kurumsallaşmasına Destek Olur
Aile Anayasası niçin şirketinizin en önemli belgesidir?

 Aile Anayasası


Aile şirketlerinin çoğu, birinci ve ikinci neslin psikolojik baskısı, profesyonellerin aileyi yanlış yönlendirmesi ve aile içi çatışmalar gibi birçok sorun yüzünden üçüncü kuşağa ulaşmakta zorluklar yaşamaktadır. Bu şirketlerin batma tehlikesinin kurtuluş reçetesi kurumsallaşmadır. Aile Şirketleri kurumsallaşmasını bir aile anayasası ile sağlamlaştırabilir.

Aile anayasası aileye şu andaki ve gelecekteki işlerin işleyişini kolaylaştırmak için gerekli kuralları oluşturmak amacı ile hazırlanır. Bu anayasa ile şirketin gelecek kuşaklara devri güvence altına alınmış olunur. Burada hedef, aile şirketlerini gelecek kuşaklara taşımaktır. Bu nedenle önce bir aile meclisi ve aile konseyi oluşturulur. Konsey danışmanlardan da destek alarak bir Aile Anayasası taslağı hazırlar. Aile Anayasası şirketteki aile yapısının resmileştirilmesi için kullanılan bir araçtır.

Aile Anayasası oluştururken bir başka ailenin anayasasını veya internette bulunabilecek hazır metinleri kullanmak yerine, her ailenin ve aile şirketinin kendi özel koşullarını dikkate alan, ancak anayasa oluşturmanın temel kurallarına uyan, tüm aile bireylerinin kabul edip benimseyecekleri bir çalışma yapılması çok önemlidir. Aile anayasası hazırlanıp rafa kaldırılacak bir döküman değil, ailenin günlük hayatında sık sık başvuracağı bir başucu belgesi olmalıdır. Bu da bir danışman yardımı ile ailenin beklentilerinin, işin niteliğinin iyi analiz edilmesi yolu ile sağlanabilir.

Aile anayasasında bulunması gereken başı konuları şu şekilde sıralayabiliriz.

    • Ailenin vizyon, misyon ve değerleri
    • Yönetim ilkeleri
    • Yönetim kurulunun oluşum şekli
    • İcra kurulu (varsa) oluşum şekli ve üyeleri
    • Yönetim ilkeleri
    • İstihdam ilkeleri
    • Aile üyelerinin istihdamı ve ücret politikası
    • Devir prensipleri (haleflerin belirlenmesi)
    • Profesyonel gelişme planları
    • Sahiplik ilkeleri ve hakları
    • Kar dağıtım kılavuzu
    • Satın alma ve satış anlaşmaları
    • Servet yönetim ilkeleri
    • Hayırseverlik (bağış ve yardımlar) ilkeleri


Aile Anayasası, yeni kuşakların şirket yönetimine katılımını da koşularla bağlar. Böylece, bu konudaki karışıklılık ve keyfi davranışlar  ortadan kalkar. Örneğin, Koç, Sabancı ve Eczacıbaşı ailelerinin anayasalarında, aile fertlerinin şirket yönetimine katılım koşulları çok ayrıntılı bir şekilde belirlemiştir. Başka şirkette tecrübe, terfi sayısı, dil bilme zorunluluğu ve şirketteki ilk iş, bu alanda öne çıkan koşullardan birkaçını oluşturuyor. Bu koşullara uymayan aile üyelerine ise grup dışında iş yapmaları öneriliyor.  

Anayasanın ilk bölümünde, ailenin vizyonu ve misyonunun belirlenmesi beklenir.

Aile misyonu, ailenin genel felsefesini ve bulunduğu iş alanlarında bulunma nedenlerini açıklar.  Vizyon ise ailenin gelecekte kendini nerede görmek istediğini belirtir. Anayasanın son ve yön gösterici bölümü olan ‘hareket planı’ ise aile şirketlerinde görev alan aile bireylerinin eğitim planlarını, aile içi davranış kurallarını, aile bireyleri arasındaki kişisel veya iş ile ilgili problemlerini giderme prensiplerini içerir.

Hazırlanan anayasaların aşağıdaki ilkelere uymasında yarar vardır.

  • Adalet
  • Hesap verebilirlik
  • Açıklık
  • Şeffaflık
  • Tutarlılık
  • Katılımcılık
  • Etkinlik
  • Toplumsal sorumluluk

Aile anayasasının kapsamını üçe ayırabiliriz.:

          1-  Aileye ilişkin konular:

- Ailenin soyadını taşımanın sorumlulukları
- Temel değerler
- Aile ilişkileri
- Aile toplantıları düzenleme
- Sosyal sorumluluklar
- Yardımseverlik
- Birinci/ikinci evlilik öncesi sözleşme düzenleme
- Kar payı dağıtımı
- Vefat, boşanma, ayrı yaşama, sakatlanma, evlilik, çocuklar, evlilik dışı çocuklar, 
- Vasiyetname hazırlama

2-  Şirkete ilişkin konular:

- Lider ve yönetim biçimi
- Gelecek kuşaklara devir teslim
- Hisse devri ve satışı
- Halef seçme ve hazırlama
- Ani vefat ve iş göremezlik
- Emeklilik sonrası şartlar
- Şirket değeri
- Azınlık çoğunluk hisselerin değeri
- Aktif-pasif hissedarların hak ve sorumlulukları
- Profesyonel yöneticilerin hakları, sorumlulukları ve çalışma koşulları
- Akrabaların hakları, sorumlulukları ve çalışma koşulları
- İşletmenin ününden ve kariyer olanaklarından yararlanma

3- Anayasaya ilişkin konular:

- Amaç
- Kapsam
- Anayasa değişiklikleri
- Yaptırımlar
- Karar merci
- Uygulama prosedürleri
- Görev ve sorumluluklar